است و اين اشتباه محاسبه‌اى دليل آن است كه اين نويسندگان تبديل و تطبيق را از روى اصل معيّنى انجام داده‌اند . من حدس مىزنم كه اين تاريخ شهدا مانند تاريخهاى قديم‌تر از روى سالى قمرى كه در بهار آغاز مىشده است تاريخ‌گذارى شده است . گزارش اصلى دربارهء يعقوب اينترسيسوس چنين بوده است : « جمعه . . . تشرين دوم ( و يا شايد ماه ديگرى ) سال 732 در دومين سال سلطنت ورهران . » سال قمرى 732 در بهار سال 421 مسيحى آغاز شده است نه مانند سال يوليائى در پاييز 420 مسيحى . بنابراين پاييز سال دوم سلطنت بهرام ( كه در هشتم اوت 421 مسيحى آغاز شده بود ) به سال قمرى 732 تصادف كرده است . تاريخ‌گذارى تاريخ شهدا ، قسمتى از عبارت « سال دوم سلطنت پادشاه » ناشى شده است ، زيرا اين سال چنان كه معلوم بوده است با سال يوليائى 733 به طور كلى منطبق مىشده است ؛ و قسمتى هم از اين ناشى شده است كه از سال 732 سال يوليائى فهميده‌اند و بنابراين آن را سال اول سلطنت پادشاه دانسته‌اند ، پس روزهاى ماه را چنان حساب كرده‌اند كه گويى در پائيز 420 بوده است و از اينجا يك روز در اشتباه افتاده‌اند . يكى بودن اشتباه در محاسبه دليل آن است كه اصلاح و تبديل هر دو تاريخ به وسيلهء يك‌تن انجام گرفته است . تاريخ حقيقى اين شهادت پائيز 421 و در دومين سال سلطنت بهرام بوده است يعنى مدت كوتاهى پس از جلوس او به تخت سلطنت نه بلافاصله پس از آن . شهادت پيروز هم بايستى در همين زمان روى داده باشد زيرا او

--> دهم اكتبر 422 سه‌شنبه بوده است . راه حل موردتمان كه مقصود از جمعه 27 نوامبر شب پيش از جمعه 27 نوامبر يعنى شب 26 نوامبر كه صبح آن جمعه است مىباشد در اينجا درست درنمىآيد ؛ زيرا اگر هم در اينجا آغاز شبانه‌روز رايج ميان مردم را از اول شب بگيريم اين محاسبه طبعا بايد نه تنها با روز ماه بلكه با روز هفته نيز منطبق گردد . علاوه بر اين شب را آغاز شبانه‌روز دانستن كه با گاه‌شمارى قمرى سازگار درمىآيد با آغاز شبانه روز « يونانيان » كه تقويم يوليائى باشد سازگارى ندارد . همچنين در داستان شهادت يعقوب فرض اين است كه واقعه در روز اتفاق افتاده است زيرا اگرچه جزئيات اين كارنامه‌ها چندان قابل اعتماد نيست باز مىتوان گفت كه اين‌گونه قتل‌ها براى ترساندن مردم بايستى در روز روشن اتفاق افتاده باشد .